Khám phá cách chọn bút lông phù hợp, nhận biết đầu bút tốt và khai phong bút mới đúng cách để giữ ngọn bền, tụ mực đều và dễ điều khiển.

Nhập môn văn phòng tứ bảo

Cách chọn bút lông cho người mới bắt đầu

Một cây bút phù hợp giúp người học dễ điều khiển nét, hiểu rõ độ đàn hồi của lông và giữ được lượng mực vừa đủ. Hãy chọn theo ba yếu tố: chất lông, độ dài ngọn và cỡ chữ muốn luyện.

Lưu ý: Cách phân loại dưới đây là hướng dẫn nhập môn. Độ cứng, khả năng ngậm mực và cảm giác viết còn thay đổi theo tỷ lệ pha lông, cách chế tác và từng nhà sản xuất.

Cấu tạo của bút lông

Hiểu đúng từng bộ phận giúp bạn đọc thông số bút và lựa chọn dễ hơn.

Sơ đồ cấu tạo bút lông gồm trường phong, khẩu kính, đẩu bút, quản bút, nhãn nhà sản xuất và dây treo

Phần đầu bút

Trường phong: độ dài tính từ đầu lông đến bản bút, tức chân phần lông tiếp giáp với quản bút.
Khẩu kính: độ rộng của bụng bút; thông số này ảnh hưởng đến lượng mực bút có thể chứa và độ lớn của nét.

Phần quản bút

Đẩu bút: phần gồ lên tại đầu quản bút, nơi tiếp giáp với đầu lông.
Trên thân quản bút có thể ghi cỡ tiểu, trung, đại và tên loại bút.
Phần đuôi có thể dán nhãn nhà sản xuất và gắn thêm dây treo để bảo quản.

Chọn theo chất lông

Ba nhóm thường gặp: kiêm hào, lang hào và dương hào.

Cân bằng

Kiêm hào 兼毫

Pha từ hai hoặc nhiều loại lông, thường có độ mềm – cứng vừa phải và khả năng ngậm mực khá. Bút kiêm hào được nhận biết dễ nhất qua vẻ ngoài có sự kết hợp giữa hai màu lông. Đây là lựa chọn dễ làm quen đối với người mới.

Hợp: luyện nét cơ bản

Thiên cứng Đầu bút lang hào

Lang hào hay kiện hào 狼毫

Lông bút tương đối cứng, độ đàn hồi rõ và lượng mực giữ lại ít hơn. Thích hợp để viết chữ nhỏ, nét gọn và cần sự sắc sảo.

Hợp: chữ nhỏ, nét dứt khoát

Thiên mềm

Dương hào hay nhuyễn hào 羊毫

Lông dê mềm, ngậm được nhiều mực và tạo nét biến hóa. Phù hợp với hành thư, thảo thư; người mới có thể thấy khó điều khiển hơn.

Hợp: hành thư, thảo thư

Chọn theo độ dài ngọn bút

Ngọn càng dài càng linh hoạt, nhưng cũng đòi hỏi khả năng kiểm soát tốt hơn.

Đoản phong 短锋

Ngọn ngắn cỡ nhỏ hợp viết chữ nhỏ; loại ngọn ngắn cỡ lớn có thể dùng cho nét dày, chắc và nặng.

Kiểm soát gọn

Trung phong 中锋

Độ dài vừa phải, thích hợp viết chữ cỡ trung và thân thiện với người mới bắt đầu.

Lựa chọn an toàn cho người mới

Trường phong 长锋

Ngọn dài, biên độ vận động lớn và giàu biến hóa; thường phù hợp hơn khi viết hành thư hoặc thảo thư.

Linh hoạt, cần kỹ thuật

Chọn theo cỡ chữ luyện viết

Các số đo là chiều dài phần ngọn bút tham khảo; quy cách thực tế có thể khác giữa các hãng.

Đại

Ngọn bút thường dài khoảng 5,0–7,0 cm, dùng cho chữ lớn. Cỡ lớn giúp người mới dễ quan sát kết cấu và đường đi của nét.

Hợp: chữ lớn

Trung

Ngọn bút thường dài khoảng 3,0–4,5 cm. Đây là cỡ cân bằng, phù hợp cho bài luyện hằng ngày.

Hợp: chữ cỡ trung

Tiểu

Ngọn bút thường dài khoảng 2,0–2,5 cm, dùng cho chữ nhỏ. Trong khoảng này, người mới thường dễ kiểm soát bút hơn.

Hợp: chữ nhỏ

Quan sát đầu bút trước khi mua

Bốn tiêu chí dễ nhớ: Tiêm – Tề – Viên – Bình.

Tiêm 尖

Khi vuốt gọn, đầu bút tụ được thành mũi nhọn; phần tâm ngọn không rỗng.

Tề 齐

Khi làm ướt và xòe ngọn, các sợi lông ngay ngắn, không lởm chởm bất thường.

Viên 圆

Bụng bút tròn đầy vừa phải, tỷ lệ từ thân đến ngọn cân đối.

Bình 平

Khi ấn và tách nhẹ đầu bút, mép lông tạo thành một hàng tương đối phẳng. Một số người có thể dựa vào độ kiện lực, tức khả năng bật lại của đầu phong để lựa chọn.

Cách khai phong bút lông mới

Khai phong là quá trình làm mềm lớp keo bảo vệ, làm sạch lông rời và đưa ngọn bút về trạng thái sẵn sàng sử dụng.

Tổng quan các bước khai phong bút lông mới

Đừng nhúng bút vào nước ngay khi vừa mở hộp

Trước tiên hãy quan sát phần lông được hồ cứng, chuẩn bị một bát nước sạch ở nhiệt độ thường và khăn giấy mềm. Thực hiện chậm, nhẹ tay để không làm gãy hoặc xô lệch phần đầu phong.

Chuẩn bị nước sạch, bút mới và khăn giấy

Bước 1 · Chuẩn bị

Chuẩn bị bát nước sạch, bút mới và khăn giấy mềm. Có thể để bút ở nơi thoáng vài phút trước khi bắt đầu.

Bước 2 · Bóp tơi phần lông

Dùng ngón tay bóp nhẹ từ đầu ngọn tiến dần về phía gốc lông. Chỉ tác động vào phần lông đang được hồ cứng, không kéo giật hoặc bẻ ngang.

Bước 3 · Loại bỏ lông rời

Sau khi lớp keo đã tơi, phủi hoặc gẩy thật nhẹ những sợi lông rời. Một vài sợi lông rụng ban đầu là hiện tượng thường gặp.

Bước 4 · Ngâm phần lông

Nhúng phần lông vào nước sạch để lớp keo mềm dần. Chỉ ngâm tới sát phần chân lông; không để nước vượt lên cán hoặc mối nối.

Bước 5 · Rửa sạch keo

Lay nhẹ đầu bút trong nước và vuốt thật nhẹ bằng đầu ngón tay cho tới khi lông không còn cảm giác trơn dính. Không vò, xoắn hoặc chà mạnh.

Bước 6 · Gom ngọn bút

Vuốt ngọn theo thành bát để các sợi lông tụ lại thành một đầu phong tròn, đều và có mũi nhọn.

Dùng khăn giấy thấm bớt nước trên đầu bút

Bước 7 · Thấm bớt nước

Đặt đầu bút lên khăn giấy rồi kéo chậm theo chiều lông để khăn hút bớt nước. Không chà qua lại vì dễ làm rối hoặc xòe ngọn.

Kiểm tra thêm khi cầm bút thực tế

Lông bút được bó chắc, không rụng nhiều khi vuốt nhẹ.
Ngọn bút thẳng, không lệch hẳn khỏi trục cán.
Sau khi làm ướt, đầu bút có thể tụ lại tương đối gọn.
Cán không nứt, khớp nối không lỏng hoặc lung lay.

Video liên quan

Xem thao tác thực tế và tham khảo trải nghiệm với nhiều loại bút lông khác nhau.